Prof. dr. Pieter Tops is hoogleraar bestuurskunde aan de Universiteit van Tilburg en lector politie en openbaar bestuur aan de Politieacademie. Hij doet onderzoek naar verstrengeling tussen de onder- en bovenwereld in Nederland. Door onderzoek naar de (lokale) democratie en naar ondermijnende criminaliteit. Volgens Pieter Tops wordt het lokale bestuur van steden zeker ondermijnd: regels worden niet geaccepteerd. Decennia lang is hier door de overheid niet tegen opgetreden. In de buurten waarin deze vorm van georganiseerde criminaliteit zo groot is geworden, heerst een grote cohesie. Elkaar verraden doe je niet. Als je eenmaal in dit gewelddadige milieu zit, stap je er niet zomaar uit. Tops acht de kans dat criminelen in grote getalen infiltreren in lokaal bestuur vrij klein. Dat kost hen simpelweg te veel moeite en tijd. Omkoping is voordehandliggender.
In ‘De ondermijning van wijkgericht werken’ liet Pieter Tops zien hoe wij in ons werk energie kunnen verliezen. Hij heeft het over wijken, die zo kwetsbaar zijn dat ze een voedingsbodem blijken te zijn voor ondermijnende criminaliteit. Hoe herken je het en wat kun je doen? Er bestaan verschillende definities van ondermijning.
Onderstaande definitie wordt vaak gebruikt: ‘Het verzwakken of misbruiken van de structuur van onze maatschappij, leidend tot aantasting van haar fundamenten en/of legitimiteit van het stelsel dat haar beschermt.’ Anders verwoord betekent het dat de boven- en onderwereld zich vermengen op een manier die de fundamenten van de rechtsstaat aantast, waaronder aantasting van de integriteit van de (lokale) overheid. Voorbeelden zijn het witwassen van geld, frauderen met vastgoed, overheidssubsidie of aandelen, de inzet van bewoners of jongeren voor criminele activiteiten of illegale praktijken zoals prostitutie, mensenhandel, drugshandel of cybercrime.
Ondermijning is niet altijd zichtbaar, maar speelt zich vaak wel binnen het dagelijkse leven af. Burgers en instanties herkennen dit niet altijd of weten niet waar ze dit kunnen melden.